أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

133

قانون ( فارسى )

از آن روى از يك لايه آفرينش يافته است كه : اولا نرم‌تر و نرمش‌پذيرتر و براى بازوبسته شدن آماده‌تر باشد . ثانيا خون لطيف بخارى را كه با گوهر شش هم‌مزاج است و در قلب به پختگى كامل نزديك شده است و قلب آن را بوسيله همين شريان به شش مىفرستد ، وقتى به شش رسيد آسان‌تر و بهتر از شريان‌هاى غذارسان تراوش نمايد . خونى كه قلب به شش مىفرستد با خونى كه در وريد اجوف جريان دارد همانند نيست و نياز به پختگى كامل دارد ( وريد اجوف را بعدا شرح خواهيم داد ) بويژه كه محل اين وريد به قلب نزديك است و نيروى گرم و پزندهء قلب به آسانى به آن مىرسد . سوم اينكه اندامى كه اين شريان در آن مىجهد و با آن در تماس است ، اندامى است كم مقاومت و اين خطر وجود ندارد كه سختى آن بر شريان اثر بگذارد و آسيبى برساند ، بنابراين شريان مزبور مانند شريان‌هائى كه با اندام‌هاى ديگر بجز شش تماس دارند نيازى به سختى جسم و سفتى زياد ندارد . هرچند « وريد شريانى » ( كه بعدا ذكر خواهيم كرد ) به لحاظ مجاورت با شش حالتى مشابه « شريان وريدى » دارد ، ليكن اين رگ ( وريد شريانى ) با بخش عقبى شش كه در طرف پشت قرار دارد مجاورت مىيابد . چهارم اينكه « شريان وريدى » بر خلاف « وريد شريانى » در بخش جلوى شش پراكنده مىشود و بخش‌ها و اجزائى از آن در شش فرومىروند . بطور كلى اگر نياز اين شريان را به محكم بودن و احتياج شريان ديگر را به نرمش و سلاست - كه بازوبسته شدن و تراوش مواد تراويدنى را بر آن سهل مىسازد - مقايسه كنيم درمىيابيم كه نياز آن به نرمش‌پذيرى بيشتر از غلظت و استحكام است . شريان اورتى - دومين شريان و بزرگتر از اولى است و ارسطاطاليس آن را اورتى ( آئورت ) نام نهاده است . از شريان اورتى بعد از خروج از قلب دو شاخه جدا مىشود . شاخهء بزرگتر « 205 » قلب را دور مىزند و در اجزاى قلب پراكنده مىشود . شاخه دوم « 206 » كه كوچكتر است قلب را دور مىزند و در حفرهء طرف راست قلب متفرق مىگردد . تنهء باقىماندهء اورتى بعد از جدا شدن از قلب به دو رگ تقسيم مىگردد . « 207 » رگ بزرگتر به طرف پائين امتداد

--> ( 205 ) - شريان اكليلى چپ . ( 206 ) - شريان اكليلى راست . ( 207 ) - از شريان آئورت پس از خروج از بطن چپ ، شاخه‌هائى براى خود قلب ( شرائين اكليلى ) و دور قلبى ( پريكاردى ) و مروى و برنشى و ريوى جدا مىشوند . سپس -